تفکر انتقادی سپر دفاعی بشر در مقابل دیکتاتوری داده هاست

سئو مئو به نقل از خبرنگاران جوان: وزیر علوم، تحقیقات و فناوری در اجلاس دانشمندان جوان دانشگاه های عضو سازمان همکاری شانگهای با اخطار نسبت به سوءاستفاده از علم وفناوری، تاکید کرد که بزرگ ترین تهدید عصر هوش مصنوعی نه ناتوانی ماشین ها، بلکه فقدان تفکر نقادانه است و اظهار داشت: اگر اخلاق و عدالت از علم وفناوری جدا شوند، هوش مصنوعی می تواند به ابزاری برای جنگ، ظلم و بی عدالتی تبدیل گردد.
حسین سیمایی در این اجلاس با اشاره به اینکه امروز بالاتر از هر زمان دیگری نیازمند نگاه انتقادی به تکنولوژی های جدید هستیم، گفت: ما در عصر طلایی هوش مصنوعی زندگی می کنیم؛ عصری که الگوریتم ها هر روز مسایل پیچیده تری را حل می کنند، اما بزرگ ترین خطری که ما را تهدید می کند، ناتوانی ماشین ها نیست، بلکه تفکر غیرنقادانه انسان هاست. هوش مصنوعی به ما پاسخ می دهد، اما از ما نمی پرسد «چرا» و «به چه قیمتی». از همین رو، تفکر انتقادی دیگر یک مزیت نیست، بلکه سپر دفاعی بشر در مقابل توهم قطعیت و دیکتاتوری داده هاست.
وزیر علوم ضمن اشاره به تجربه های تلخ جنگ و تخریب مراکز علمی در جهان، تصریح کرد که در جریان جنگ جهانی دوم، شهر مینسک شاهد ویرانی های گسترده بود و دانشگاه ها و مراکز علمی هم از این لطمه ها در امان نماندند. وی ادامه داد: آن چه بالاتر از ویرانی ساختمان ها دردناک است، هدف قرار گرفتن دانشمندان، استادان و دانشجویانی است که برای ساختن آینده ای بهتر تلاش می کنند.
سیمایی ضمن اشاره به حملات اخیر به مراکز علمی و دانشگاهی ایران خاطرنشان کرد: در جنگی که آمریکا برای چندمین بار مقابل ایران شروع کرد، با استفاده از فناوری های پیشرفته و هوش مصنوعی، برخی دانشگاه ها، مراکز تحقیقاتی و آزمایشگاهی هدف حمله قرار گرفتند و استادان و دانشجویانی که جز پژوهش و تحصیل گناهی نداشتند، به شهادت رسیدند. این رخداد ها نمونه ای آشکار از سوءاستفاده از فناوری در خدمت خشونت و جنگ است.
وی تاکید کرد: اگر اخلاق و عدالت را در هسته علم وفناوری قرار ندهیم، هوش مصنوعی بجای آنکه زخم های جنگ را التیام بخشد، به پیشرفته ترین ابزار ظلم و بی عدالتی تبدیل خواهد شد. به این دلیل، مسئولیت دانشمندان و دانشگاهیان تنها تولید دانش، انتشار مقاله یا گسترش فناوری نیست، بلکه حراست از کرامت انسانی و مراقبت از جهت گیری اخلاقی علم هم بخشی از این مسئولیت است.
وزیر علوم در بخش پایانی سخنان خود خطاب به دانشمندان جوان کشور های عضو سازمان همکاری شانگهای اظهار داشت: باید پیمان ببندیم که هر نوآوری، هر الگوریتم و هر فناوری را با دو پرسش بنیادین بسنجیم؛ نخست این که آیا این فناوری به جنگ، ظلم، بی عدالتی و نابرابری دامن می زند یا خیر، و دوم این که آیا حقوق و کرامت انسانی را تقویت می کند یا تضعیف.
وی تصریح کرد: یاد مینسک سوخته و دانشمندان شهید آن باید همواره ما را به مسئولیت تاریخی مان متعهد نگه دارد. آینده ای که می سازیم باید آینده ای باشد که در آن دانش پلی برای صلح، همکاری و عدالت باشد، نه سکویی برای جنگ و ویرانی. با تفکر نقادانه و تعهد اخلاقی میتوان ثابت کرد که هیچ ماشین هوشمندی، هیچگاه جای خرد انسانی را نخواهد گرفت.